IN THIS ISSUE

 

SPECIAL FEATURE

“My freedom is not curbed and it never will”

Damoar Mauzo is the face of modern Konkani literature and has earned glory for it through his works which are acclaimed in India and abroad. He was awarded the Sahitya Akademi Award for his novel Karmelin and his collection of Short stories Teresa’s Man and Other Stories from Goa was nominated for the Frank O’Connor International award in 2015.

Mauzao is an activist as well He was in the steering committee of Porjecho Avaz, a popular mass movement during 1985-87 demanding inclusion of Konkani in the Eighth Schedule of the Constitution of India, and also official language status for Konkani.   

Recently he received threats from Sanathan Sanstha, a right-wing organisation for his views on communal harmony. Sanathan Sanstha has been accused of involvement in the murders of rationalists Narendra Dabholkar and Govind Pansare. “My freedom is not curbed and it never will” said Mauzo when he received information from the special investigation team that is investigating Gauri Lankesh’s murder

 Celebrating Creativity: Damodar Mauzo

The story of a writer

ARTI DAS

“Konkani short story genre has a bright future ahead”

Interview with Sivasankari
Excerpt : Teresa’s Man And Other Stories
Books of Damodar Mauzo http://www.akshra.org/books-of-damodar-mauzo/
AND
AKSHRA’S NEW YEAR GIFT: POEMS FOREVER
BENGALI
হিন্দু-মুসলিম যুদ্ধ Kazi Nazrul Islam
HINDI
ठाकुर जी भोले हैं

मैं नीर भरी दुःख की बदली

Mahadevi Verma
 KANNADA
ಜಯ ಭಾರತ ಜನನಿಯ ತನುಜಾತೆ, ಜಯ ಹೇ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾತೆ! Kuvempu
MALAYALAM
Isn’t That Shameful For Us?

The Elections

Ayyappa Panicker
ODIA
The Doves Of  My Eyes

Landscape

Guruprasad Mohanty
TELUGU
Sri Sri’s Poem Sri Sri
POEMS IN TRANSLATIONS
வெள்ளை மனக் கடவுள்

துக்கங்கள் நிறைந்த மழை மேகம் நான்

நகரத்துக் காளை

நமக்கல்லவோ அவமானம்?

Bull  In The City

ALSO

Letter from the editor

KONKANI

Poems :

आयतार भुरगेपणातलो : उर्जिता भोबे

काव्य धन एक गिरेस्तकाय : अविनाश कुंकळकर

वाट पयता सैम राजा… : रमेश साजु घाडी

निमणी कविता : शरतचंद्र शेणै

अशी एकि राति : सूर्या अशोक

म्हजी शाळा : सुरेश जयवंत नायक

अदभूत ज्ञान : थॉमस डिसौझा

रंग रंगयाळो सैम आमचो: लीलेश वासूदेव कुडाळकार

 Fiction :

अलिन्द्र ब्रह्म : बखालि

Review

जाणवय‘: मनोज कामत

Translations

Into English

The Last Poem

Into Hindi

अन्तिम कविता

 

रंग रंगयाळो सैम आमचो

  – लीलेश वासूदेव कुडाळकार

रंग रंगयाळो सैम आमचो
पांचवोचार सालू न्हेसल्या
रंग रंगयाळी जीण आमची
खोशयेचें कापड न्हेसल्या

दोंगरावयल्यान वोतपी झरो
शेतां भाटांची तान भागयता
दोळ्यांतल्यान देवपी दुकां
काळजातलें दूख व्हावयता

सड्या वयल्या दोंगरार आयज
सोनेरी चादर पसरल्या
जिणेतलीं रिती सुवात आयज
तुज्या यादीन भरून काडल्या

मळबांत उडपी सुकणे आयज
परक्या गांवांत वचूंक लागला
आंगणांत खेळपी धूव आयज
परक्या घरची लक्ष्मी जाल्या

सोबीतकायेन भरिल्लो सैम आयज
भुतकाळांत जमा जाला
मनीशपनाचें अतूट नातें आयज
पयश्यांचो खेळ जाला

shani.sidh@gmail.com

अदभूत ज्ञान

-थॉमस डिसौझा

मनशान रचयली गाडी
तिची ताच्या हातान नाडी
आत्मो पळून वसत म्हण
घेवून बसना बडी!

जिव दिवप आनी घेवप
तांचो घडवून हाडटाय मेळ
खंयसर आसता आत्मो?
हो तुमच्या हातांतलो खेळ

धा जणानी रचयलां ते
चुक म्हणप म्हळ्यार पाप
नाकी नव येता बाबा
तांकां दितां म्हळ्यार जाप

अदभुत विश्वा गुपीत
कळना कोण म्हान कलाकार
कशी रचता रचणा?
आनी आमकां दिता आकार

बिग बेंग थिअरी
विज्ञान सांगता वेगळेंच
चितूंक गेल्यार जिवीत
अदभूत आसा सगळें

thonikadsouza@gmail.com

 

म्हजी शाळा

   – सुरेश जयवंत नायक

भुरगेपणातले म्हज्या शाळेंतले दिस
याद खूsssब आयले म्हाका
गेल्लों खूब वर्सांनी गावांत म्हज्या
दिसली म्हजी ती शाळा म्हाका

जीर्ण अवस्थेत ती उबी आशिल्ली
म्हातारी जाल्ल्यान तशी जाल्ली
त्या शाळेंत शिकील्ल्या भुरग्यांची
शारांत वचून वस्ती जाल्ली

म्हातारपणातले दिस सारपी
त्या शाळेक, सगलेच विसरील्ले
नळे लोकांनी चोरुन व्हेल्ले
वणतीचे व्होडले,व्होडले कपचे गेल्ले

गणपती आनी सरस्वतीचे फोटो मात
खिळ्यांक उमकळील्ल्यान, साथ दिताले
शाळेक आशिल्यो दोनच कुडी
एक मास्तराची आनी दुसरी वर्गाची

लायनीन साकाचेर बसताले आमी
बिगर ते चौथी पर्यंत शिकले आमी
संडास नाशिल्ले,खेळआंगण नाशील्लें
आमकां ताचें पडुंकच नाशिल्लें

बाराखडी, अंकलिपी पाट जाल्ली
तोंडगणीत,कविता जीबेर आसताली
एकलोच मास्तर सगले विषय शिकयतालो
तोच सगल्यांचो गुरु आशिल्लो

मास्तराक सगले थर्त भिताले
वाटेर दिसल्यार, लिपून रावताले
आवय बापायची कागाळ नासताली
मास्तराची सगल्यांचेर नजर आसताली

चौथी आमची त्यावेळावयली
आयच्या धावेची सर ताची
ह्याच शाळेतल्यान घडलों हांव
पळौन तीची हालत रडलों हांव

शारांत येवन गांवच्या लोकांक भेटलों
सार्वजनीक होल थंय बांदपाचो प्रस्ताध दरवरलो
म्हणतां म्हणतां फंड एकठ्यांय जालो
सरकाराचोय थोडो आधार घेतलो.

गांवांतल्या त्या शाळेचो म्हज्या
पुनरजन्म बाबा जाला आतां
” सरस्वती विध्यालय ” हें नाव सोडून
” सरस्वती सभाग्रह” जालां आतां

अजरामर उरुं हो पुनर्जन्म तीचो
मनांतल्यान उगतायतां विचार म्हजो
ओंठार उरतलें तीचें सदांच नांव
तीकाच लागून आयज घडलां हांव

majcards@gmail.com

निमणी कविता

– शरतचंद्र शेणै

काळोख दाटलेल्या मळबांतल्यान
झगझगत्या जोगला भाशेन
निमणी कविता सुचतना
कागताक हात लावंचों ना
लिखणी हातांत घेवंचों ना..

अर्द सपनांत जागेर येवन
दुशेर दोळे आड जावन
सपनदृश्यां दिसचे भाशेन
निमणी कविता सुचतना
ओंटां मेरेन पांवची ना
कोणाकूच सांगचों ना..

फांतोडेचे पोरसांतल्यान
धांवत्या खेळत्या वार्या भाशेन
देनपाराच्या मळबार उदेवन
पळयत आसतां विरून वत्या
रंगीन पावसा धोणवा भाशेन
सांजेचे तळयेंत तोंड नियाळीत
सुद्द विसरिल्ले सैमा भाशेन
निमणी कविता सुचतना
हात लावंक सोदचों ना
उतरां विणून काडचों ना..

अकस्मात गिमा दिसान
गळत्या थंड मोत्यां भाशेन
निमणी कविता सुचतना
भुजांतल्यान पांखां फुटून
पिसोळ्या भाशेन उबतलों !
हल्को जवन हल्को जावन
वार्या ल्हारार पेवंतलों !

रडत्या पोरा मुखामळार
दूकांतल्यान हळू हळूच
फुलून येत्या हाशा भाशेन
निमणी कविता सुचतना
भुल्लुसून वतलों !
गुल्ल जावन राबतलों !
पांखाक पांख लायत फिरून
हावूंच कविता जातलों !

saratchandrashenoi@gmail.com

The Last Poem

– Saratchandra Shenoi

(English translation from the Konkani original by poet himself)

As like a flash of lightening upon a dark sky,
When the last poem comes forth, bright and blinding,
I shall not take up the pen,
Nor ask for a piece of paper –

As like the scene of a dream reappearing
Before my waking eyes,
When the last poem appears a-shimmering,
It would not reach my lips,
I would not recite its lines –

As like the morning breeze playing in the garden,
As like the rainbow appearing and vanishing,
As like nature at dusk, lost in her own beauty,
When the last poem shines forth,
I shall not attempt to touch it,
I shall not pluck words from it –

As like soothing raindrops in mid-summer
When the last poem condenses within,
Wings will grow upon my back,
I shall fly, and I shall float,
Weightless, I shall swim
Upon the waves of the Wind –

As like the slow smile blossoming through
Ebbing tears upon the face of a weeping child,
When the last poem dawns within,
I shall forget myself
And stand entranced,
Wingtips a-touching,
Lo, I shall become the poem!

saratchandrashenoi@gmail.com

अन्तिम कविता

मूल कोंकणी : शरतचंद्र शेणै
हिन्दी परिभाषा : अमृतलाल मदान

अन्तिम कविता कौंधती है औचक यूं मस्तिष्क में
ज्यों धनेरे बादलों में दिपती चकाचौंध है
इसके लिखने हेतु मुझे लेखनी ना चाहिए
ना ही मुझको चाहिए पृष्ठ कागज का कभी !

जागते नयनों के आगे स्वप्न आ आ नाचते
किंतु अन्तिम कविता जब प्रकटेगी इनके सामने
मेरे अधरों तक नहीं पहुँचेगी इसकी रश्मियाँ
गुनगुना पाऊँगा उसकी पंक्तियाँ भी मैं कहां !

जिस तरह करती हवाएँ सुबह की अठखेलियाँ
मत्त और उन्मत्त आकर के किसी उपवन में जब
जिस तरह किसी इन्द्रधनु के सप्त सुंदर मोर रंग
डूब जातें हैं कभी तो तैर आतें है कभी |

जिस तरह जब साँझ की वेला बिखरती है छटा
दूर क्षितिजों पर सिंदूरी सात्विक सौंदर्य की
अन्तिम कविता ऐसे आ चमकेगी मेरे रूबरू
छू नहीं पाऊँगा उसको, शब्द तोडूँगा नहीं |

जिस तरह बरखा की बूंदें तृप्त करती हैं धरा
जेठ की तपती दुपहरी में कभी जब रिमझिमा
पंख बन उग आएगी कविता तो मेरी पीठ पर
तैरता लहरें हवा की मैं उडूंगा रूई-घन सा !

रो रहे ज्यों बाल मुख पर मंद हंसी सी फूटती है
आंसुओं के बीच फूटेगी वो कविता भी मेरी
भूल जाऊँगा समय को यूँ खडा मैं मुग्ध सा
खुद ही बन जाऊँगा कविता, पंख धरती को छुवा !

saratchandrashenoi@gmail.com

वाट पयता सैम राजा…

 – रमेश साजु घाडी

तरणें वत पडलां दारांत
नाकां आतां बसूंक  घरांत
पुरो जाल्याे टिव्ही आनीं
आख्खो दिस मोबायल हातांत .

शेता मदल्या वशीर धांव
कुडये शेण्यार उबो राव
सुटसुटीत कुड जाची
ताकाच जिणेंत मेळता वाव.

मान्शे वयल्यान उडयो मार
तळ्यार वचून  बुडयो मार
पाजी वेल्यान सुयो मारीत
पायांक धरून मुडयो मार.

फाट मात्शी वतान जळय
झाडार चडून घोटेर पळय
कितली मजा भल्ल्या गावांत
शारांतल्या इस्टांक कळय.

दरया वयले वेळेर धांव
नाकाक धरून खराक राव
मळबा तेंगशेर झोपय मारून
समदीराचो हाड रे थाव.

केगदीचें केलकें कातर
रोबण बांदून मार रे फातर
केदनां मजा करतलो तूं
आयज तुवेन केली ना तर !!!

नाणय गरयो गाठय हायस
थोड्यांक उणें थोड्यांक मायज
तोपे सांगटां खरवो थिगूर
चलात गरोवन हाडया आयज.

काजीर चड मुट्टे काड
फातर मारून  तोरां पाड
रानांत वचून कांटा तोड
बोल्सां भरून चुर्ना हाड.

सायकलीचेर बसून दोट्टी
दोंगरा वयली काड रे चट्टी
कट्टी भरून पिये निरो
धुंवता अजून काजु भट्टी…

खोलये धगान बियो भाजा
कितली हांगां भल्ल्या मजा
घरांत बसून रावल्या कित्याक
वाट पयता सैम राजा..
वाट पयता सैम राजा..

rameshghadi.rg@gmail.com

काव्य धन एक गिरेस्तकाय

– अविनाश कुंकळकर

काव्य धन एक गिरेस्तकाय ती संगल्याकच मेळनात
जांक्का मेळला तें खूब गिरेस्त जाला
पूण खूब शा जाणाक ताची किमत कळना

म्हज्या जिवीताची पुंजी ही
म्हज्या वांट्याक आयिल्लें धन
हीज म्हजी भांगरान भरिल्ली तिजोरी
हेच म्हजें समादानी काळीज
हेच म्हजें तुप्त मन

आवयबापायचें धन
तांच्या भुरग्यांच्या हांतातल्यान सोंपता
पूण हांव म्हजें हे काव्य धन
म्हज्या आवय बापायक ओंपता

गिरेस्त तो न्हय
जाचे कडेन आसता गाडयो,बंगले आनी खूब धन
गिरेस्त तो जाचे कडेन आसता
काव्य धन ! काव्य धन ! काव्य धन !

avinashkunkolkar1967@gmail.com

‘जाणवय’

– मनोज कामत

देविदास कदम हांची ही कुड्डया भावराथाच्या विरोधांत बरयल्ली कादंबरी. गांवात चालंत आशिल्ल्यो प्रथा आनी तांचो गांवगिऱ्या वाठारांत रावपी लोकांचेर जाल्लो खोल परिणाम हांगा दिसता. ‘जाणवय’ म्हणल्यार गांवांतले बुदवंत मानिल्ले लोक, तांच्या जाणवायेबगर गांवांतल्या लोकांचें पान हालना. मुरलीधर ताची आवय अनसूया आनी शेतकार बापूय नाराण ह्या पात्रांच्या भोंवती ही कादंबरी वाडटा. अचकीत नाराण शेतांत जोत करतना पडप. तो मेलो म्हूण ताका स्मशानान लासपाक व्हरप पूण ताचें आंग हून लागता म्हूण पळयल्यार तो थंय जितो जावप ही कथावस्तू आसा. गांवातल्या लोकांमदीं भुतां – खेतांचेर विश्वास दवरपाची प्रथा आशिल्ल्यान नाराणाच्या आगांत पिशाच्य आयलां म्हूण गांवच्या म्हालगड्यांनी ताका मारूंक सोदप.  निमाणें जीव वाटोवपाक नाराणान मसणा फाटल्या रानांत पळून वचप.  यत्न करूनलेगीत नाताणाक परतून बायलेनलेगीत घरांत घेवप ना. हो सगळो परिणाम मुरलीधराचेर जावप.आपले आवयक घोव आसतनां रांडावपण सोसचें पडटा हातल्यान ताचे विद्रोही विचार दिसतात.

बरोवपी कदम कवी मनाचो आशिल्ल्यान मदी कवनाय येताय. गांवगिरी भास. काणकोण – कारवारांतलीं सुपुल्लीं उतरां, वाक्यपुंजे, भाशीक कसब दिसता. शिक्षणूच हातल्यान भायर काडूंक शकता पूण प्रथा बदलपाक वर्सां लागतात. शाळेंतलो नायक सरांचो तरणाट्यांचेर जावपी वायट प्रथांच्या विरोधांत परिणाम हांगा दाखयला.दोतोरांच्या माध्यमांतल्यान विद्न्यानीक द्रश्टिकोण मांडपाचो बरोवपी सोबीत यत्न करता. मुरलीधरान शिक्षक जावन तांच्याच गांवात येवन वांगड्याबरोबर समाज प्रबोधन करप. ताका खूब विरोध जावप.  गांवांतल्यो रूढी, परंपरा, देव देवस्पणां हांचें बरोवपी बारिकसाणीन वर्णन करता.  जाणवयाच्या विरोधांतलें हें बंड, विद्रोह. हाचो निमणेकडेन कितें परिणाम जाता तें कळपाक तुमी मुद्दाम ही कादंबरी वाचूंक जाय.

गांवांतल्या लोकांची विचारसरणी बदलतली जाल्यार गरजेचें तें शिक्षण हो मुद्दो बरोवपी सातत्यान फुडें करता.  सोबीत सादी – सोपी भास आपलेपणाची ओढ लायता, पूण कुड्ड्या भावराथान गांवगिरें जिवीत पोखरलेलें पळोवन मन चरचरता.

शिक्षकांनीं वाचपासारकी ही कादंबरी आसा. साबार देखी दिवन दोतोराच्या तोंडांतल्यान समज – अपसमज मांडपाचो यत्न बरोवप्यान केला.  हेर वाचकांनीय ती वाचप गरजेचें.  तुमकां विद्न्यानीक नदर मेळटली.

ही कादंबरी समाजीक, भावनीक, बुद्दीक आनी विद्न्यानीक पावंड्यांचेर पावता. बदलपी विचारांचो प्रवाह दाखयता.

बरोवपी देविदास कदम हो साहित्य अकादेमी पुरस्कार फाव जाल्लो लेखक. ‘दिका ‘ ही ताची पुरस्कृत कादंबरी.  ‘ गांठवल’ आनी ‘ उबंतर’ ह्यो कादंबऱ्यो माजाळी – सदाशिवगड ह्या काळी न्हंयेच्या आलतडच्या लोकमानसाचो आढावो घेतात. साबार लेखकांनी ‘जाणवय’ ही कादंबरी उत्कृश्ट पावंड्याची मानल्या तातूत उदयबाब भेंब्रे ,महाबळेश्वरबाब सैल, मीनाबाय काकोडकार,  दो. जयंतीबाय नायक, कमलाकरबाब म्हाळशी , प्रा. अकल्पिताबाय देसाय आसात.

तर वाचात आनी अणभवात ही कादंबरी ‘ जाणवय ‘.

manojkamat27net@gmail.com

 

AKSHRA
error: Content is protected !!